Có vài kinh nghiệm "lặt vặt" chúng tôi "tích cóp" trong thời gian "đi học" (thật ra nay chúng tôi vẫn còn đang...học), thiết nghĩ có thể giúp ích cho các bạn trong khi tìm hiểu hay thực hành - đôi khi giúp chúng ta tiết kiệm được nhiều thứ: sức khoẻ, thời gian, công sức, tiền bạc. Là kinh nghiệm, nên có lẽ chúng cũng nên được...bàn cãi. Rất mong nhận được sự góp ý !

Một vài kinh nghiệm :

Đồ nghề đúng chức năng và tốt sẽ rất có ích:

-1 bộ dụng cụ mở ốc (Lục giác) loại tốt có thể giúp cho bạn bảo vệ các bulong cuả động cơ khi buộc phải mở động cơ ra. Giá khoảng 7000đ/ cây hàng Taiwan hay hàng Mỹ có bán nhiều trên đường Tạ Uyên Q5. Các loại lục giác bạn cần phải có : 1.5mm,2mm, 2.5mm, 3mm. Nếu bạn có điều kiện thì có thể sắm cho mình 1 bộ lục giác chuyên dùng loại có cán, làm bằng thép gió, chất lượng rất tốt, tuy nhiên giá hơi cao (khoảng 15USD) bạn có thể mua được ở những cửa hàng bán đồ Hobby.

Pin mồi:

-Cục pin mồi bugi mau hết điện? Bạn có thể mua 1 adaptor đổi từ nguồn điện 12V ra 1.5-2-3V giá khoảng 150-180.000 đồng. Bạn có thể tìm thấy ở cửa hàng bán Pin ở khu giưã chợ Dân Sinh hay cửa hàng Ngọc Nhẫn (bán loa xe hơi) đường Vĩnh Viễn khu chợ Nhật Tảo.

Jack (giắc) cắm servo/pin:

-Các loại jack cắm của servo hay jack cắm pin bạn có thể mua ở các của hàng bán máy vi tính lạc xoong ở khu chợ Nhật Tảo đường Nguyễn Kim giá khoảng 500-1000đ/sợi 3 dây.

Chống thấm nước cho receiver:

-Để bảo vệ (chống shock) receiver không bị hư hại khi máy bay bị rơi bạn có thể mua ống gen (ống cao su bọc ống đồng máy lạnh) F42. Ống này bạn có thể mua được ở các của hàng bán đồ điện lạnh đường Lý Nam Đế hay cửa hàng Cam Thanh khu ngã tư Bảy Hiền. Nếu tốt hơn nũa bạn có thể bọc thêm receiver bằng... bao bằng cao su (kiểm duyệt - ban biên tập) để tránh bị vô nước và ngấm xăng.

Máy bay đáp/crash xuống ...nước:

Nếu bị vô nuớc, để giảm thiểu...tai hoạ, việc đầu tiên bạn phải rút ngay pin ra khỏi receiver, sau đó dùng cồn hay xăng A83-A92 để rửa sạch và phơi khô.

Đừng vứt bình sữa tắm trẻ em:

-Bạn có thể tận dụng bình đựng sữa tắm trẻ em (loại có vòi xịt) để chế lại thành... bơm xăng để dùng. Để đựng được nhiều hơn bạn có thể tháo phần bơm ra khỏi nắp của bình đựng sữa tắm (dùng dao nhọn cạy miếng nhựa chặn phía trên nắp bình). Sau đó khoét 1 lỗ trên nắp can loại 2-3 lít gắn hệ thống bơm trở lại. Lúc này bạn đã có trong tay 1 bơm xăng loại xịn. Để hút xăng ra khỏi máy bay bạn có thể dùng một bình khác để nén khí vào thông qua đường xăng vào bình xăng con.

Bơm xăng điện ?

Chuyên nghiệp hơn bạn có thể sắm cho mình 1 bơm điện. Loại bơm này là sự tận dụng bình nước rửa kiếng xe ôtô có kèm theo bơm điện 12V. Loại này có bán nhiều ở khu vực đường An Dương Vương hay khu chợ Dân Sinh giá khoảng 70-120.000 đồng.

Lo lắng: cát lọt vào động cơ ?

-Để bảo vệ động cơ không bị đất cát rơi vào bình xăng con, bạn có thể mua lưới inox lại dùng để lọc ga trong máy lạnh (loại nhỏ nhất) có bán ở các của hàng bán đồ điện lạnh. Giá khoảng 3000-5000đồng/10cm2 . Sau đó dùng cô-dê loại nhỏ nhất để bắt chặt vào miệng bình xăng con.

Máy sạc ắc-quy đề máy:

-Chúng tôi thường dùng bình ắc-quy khô để đề động cơ. Thật bất tiện khi phải đem ra tiệm sạc lại bình hay phải mua 1 máy sạc giá khoảng vài trăm ngàn. Bạn có thể mua 1 adaptor loại dùng để sạc máy điện thoại để bàn nguồn ra 12V 600-1000mA giá khoảng 50-70.000 đồng. Mỗi lần sạc khoảng 20 giờ.

Tại Việt Nam có động cơ gì ? Nhiều lắm.

-Về động cơ: hiện ở VN có nhiều loại động cơ của nhiều nước khác nhau như OS, Saito của Nhật, Leo, Thunder Tiger của Taiwan, Magnum của Trung Quốc, Novarossi của Ý, Vmax của VN. . . giá cả từ khoảng 40USD đến...rất mắc: trên 1.000USD (Tuỳ động cơ mới hay đã qua sử dụng). Động cơ cũng có nhiều loại 2 thì, 4 thì, động cơ điện 1 pha, 3 pha . . . Về dung tích xilanh động cơ máy bay thường được tính theo inch3 . Dung tích động cơ thông dụng nhất là 0.40, 0.46, 0.61 inch3 (vào khoảng 6-10cm3) đối với máy 2 thì. Để thuận tiện người ta thường gọi là máy 46 hay máy 61 . . . Ngoài ra 1 số người nước ngoài qua Việt Nam còn mang theo cả động cơ phản lực (Jet) tuy nhiên động cơ này rất đắt khoảng 3.000 USD. Động cơ máy bay này, ngoại trừ phản lực, thông thường sử dụng xăng là Metanol pha với thầu dầu 2 loại hoá chất này có bán nhiều ở chợ Kim Biên. Tốc độ vòng tua có thể đạt từ 17.000 vòng /phút, thậm chí 42.000 vòng/phút (đối với động cơ xe đua).

Tại Việt Nam có radio nào ? Cũng nhiều, gần như đủ hiệu ngoại trừ vài loại thượng hạng như Multiplex, Polks,...

Máy điều khiển có nhiều loại: 2,3,4,5,6,7,8,9 channels (kênh) tuỳ loại. FUTABA có series 10 channels. Máy điều khiển thường sử dụng sóng AM,FM, PCM1024, tầm phát sóng vào khoảng 1Km. Có 4 hiệu máy điều khiển phổ biến ở VN như Futaba (Nhật) Japan-Radio (JR, Nhật) Airtronics, Hitec (Korea). Tuy nhiên thông dụng nhất vẫn là Futaba.
Thông thường 1 bộ máy điều khiển mới mua về bao gồm 1 máy phát (Transmitter) 1 máy thu (Receiver) 3 bộ cơ (Servo) 1 công tắc, 1 dây nối và 1 hộp đựng pin (đối với những bộ Radio cao cấp từ 6 chanel trở lên thường được trang bị thêm Pin sạc cho máy thu và máy phát và máy sạc). Để đầy đủ thường bạn phải mua thêm 1 servo nữa. (Một máy bay thường cần 4 servo). Tần số của radio được quyết định bởi 1 cặp thạch anh (crystal) gắn trên máy phát và máy thu.

Thân (vỏ) máy bay:

Có đủ loại (type) và kiểu (design) như: trainer (huấn luyện), scale (như mẫu thật, thu nhỏ), sport (thông dụng), aerobatic(nhào lộn), 3D (siêu...nhào). . . Đối với người mới tham gia môn chơi bắt buộc phải bay qua loại máy bay trainer . Vỏ máy bay ở Việt Nam có từ nhiều nguồn như : hàng nhập từ nuớc ngoài, hàng SX trong nuớc (chất lượng rất tốt). Máy bay được làm từ gỗ Gòn hoặc từ gỗ Balsa, bên ngoài bọc màng nhựa heat shrink (co lại khi hơ nóng) - trong giới thường gọi là "đề-can" (như dùng dán xe gắn máy). Trong quá trình sử dụng nếu bị hư hỏng nhẹ bạn có thể tự sửa chữa bằng 1 vài vật liệu và dụng cụ đơn giản như: keo khô nhanh (keo 502) kéo, dao rọc giấy, dũa và 1 ít đề-can.

Cánh quạt:

Làm bằng một số vật liệu nhựa cứng, composite, fiberglass, gỗ. Có nhiều nhãn hiệu thông dụng là Master Aircrew hay APC hay Topflite. Đối với từng loại động cơ sẽ có cỡ cánh quạt tương ứng. Thông số của cánh quạt thường được ghi trên cánh như: 10x6, 11x6, 12x7 . . . (Thông số đầu tiên cho ta biết độ dài của cánh tính bằng inch như 10,11,12 inch. Thông số thứ 2 thể hiện Pitch của cánh quạt).

Bu-gi:

Bu-gi của động cơ là 1 dây điện trở được đốt bởi nguồn điện 1,5V DC trong khi khởi động máy, sau khi động cơ đã nổ nguồn điện được rút ra, nguồn nhiệt sinh ra trong quá trình nổ sẽ tự đốt và làm cho bugi cháy đỏ trong suốt quá trình nổ. Bugi thông dụng nhất là của hãng O.S thông thường bugi không bán kèm với động cơ.

Một vài lưu ý trước khi lăn bánh (taxi):

"Take-off is optional, landing is mandatory" (Cất cánh thì tùy ý, đáp là bắt buộc). Câu này ngụ ý: Một khi đã "lên trời", bạn sẽ "xuống đất" với một trong hai tình trạng: Còn nguyên (in one piece) hay còn...nhiều mảnh. Bạn sẽ không có cơ hội sửa sai một khi "hạc đã lên trời". Vì lẽ đó, sẽ không thừa để nhắc nhở nhau mấy điều sau, dù đã nghiên cứu kỹ lưỡng "mấy điều nhập môn" của tiên sinh Howard Sullivan.

0. Tâm lý bất ổn: đừng bay. Nếu cố bay, chắc chắn bạn sẽ hối tiếc. Thật đấy.

1. Receiver/servos: Đảm bảo tất cả các sevor đã được cắm đúng vị trí vào receiver. Đặc biệt là airlerons.

2. Trước khi cất cánh, luôn luôn kiểm tra hoạt động của tất cả các bộ phận lái.

3. Kiểm tra Pin còn hay hết (trường hợp này thường xảy ra vào cuối buổi chơi)

4. Đảm bảo động cơ đạt vòng quay tối đa, không bị dư hay thiếu xăng. Trường hợp này rất quan trọng đối với các loại máy bay cánh dưới (low wing). Nếu bạn chưa có kinh nghiệm trong việc chỉnh máy bạn nên nhờ những người chơi lâu năm chỉnh hộ mình.
5. Việc chỉnh tốc độ tối thiểu vòng quay của động cơ (tôc độ cầm chừng) trước khi cất cánh là một việc quan trọng. Nó giúp bạn không bị mất tập trung khi hạ cánh. Nếu bạn để máy “ra lăng ti” (ralenti - cầm chừng) quá cao sẽ làm cho việc hạ cánh của bạn rất khó khăn thậm chí không thể thực hiện đuợc. Việc điều chỉnh ở mức độ nào còn tuỳ thuộc vào việc bạn bay loại máy bay gì, động cơ của bạn còn tốt hay không.
6. Một trục trặc nhỏ xảy ra dù không nghiêm trọng: đừng bay, cho đến khi sửa chữa xong an toàn.
7. Khi cất hay hạ cánh bạn cần phải chú ý đến hướng gió. Luôn luôn cất và hạ cánh phải ngược chiều gió. Việc cất và hạ cánh xuôi theo chiều gió có thể làm cho máy bay của bạn bị rơi và hư hại nghiêm trọng. Bạn có thể dùng vải lụa mỏng gắn vào đầu ăngten của radio để biết được hướng gió. Nếu gió quá mạnh: tạm dừng bay.
8. Việc mua radio có một tần số duy nhất là hơi khó khăn tại Việt Nam, do vậy ngừơi chơi thường hay mua radio có sẵn hơn là đúng tần số mình đang có . Bạn nên chú ý việc trùng tần số với nhau. Trường hợp này thường xảy ra khi có người mới đến tham gia hay một người trong nhóm có bộ radio mới. Việc trùng tần số có thể dẫn đến những nguy hiểm cho những người chơi. Nếu trùng tần số bạn nên tắt và cất radio của mình, đóng ăngten (trường hợp này có thể hạn chế được phần nào việc gây nhiễu khi bạn lỡ tay mở công tắc mà người trùng tần số với bạn lại đang bay). Luôn chú ý đến những người trùng tần số với mình để biết khi nào họ bay, thông báo với họ khi bạn chuẩn bị cho máy bay cất cánh và phải đảm bảo rằng họ đã cất radio và không sử dụng nữa.
9. Luôn luôn giữ máy bay trong tầm nhìn, không bao giờ điều khiển cho máy bay bay trên đỉnh đầu của mình hay người khác, không bao giờ bay vào khu vực bị chói nắng. Bạn có thể không thể nhìn được máy bay của mình để điều khiển. Trong trường hợp nếu bạn không thể nhìn thấy máy bay của mình, cách tốt nhất là bạn không nên điều khiển cho đến khi bạn nhìn thấy rõ máy bay của mình. Mọi cố gắng điều khiển trong trường hợp này có thể gây ra những nguy hiểm không thể lường trước được.
10. Nên thận trọng khi muợn máy bay của người khác để bay bởi vì mình không thể biết máy bay của họ có những “tật” gì. Chỉ có người chủ mới biết và họ mới có thể xử lý được những tình huống xấu.

Chuyên mục KINH NGHIỆM do Minh Tuấn phụ trách